Leyenda Mixe: El Rey Condoy

Ja´a  tu´uk  shë´ ma´a  ayu´uk  ja´ay,  tu´uk  casadëch  (më  mëja´ay  mëd  tosh  chëjkja´ay), yëëch  ështa´ay  jëëmbajk,  yëëch  ëshpaadnë   ma´a  tu´uk  CUEVA,  majts´k  tutsä  ëmaye´ek, ma´ayëëch  ishtääñ  ma´ay  it  tünk,  të  pudüjk  mët  quepkj,  yëëch të  pabëjktën  ma´a  chëjktën,  PENSARAJTËN  ko´o  ma´ay  it  tünk  MOJA´ANDËÑ.  Ko´o  tëguëk she, ja´a  tutsä  pëtsëm  tu´uk  mish  (Condoy),  ma´a  majts´k  tutsä  pëtsëm  tu´uk  tsääñ  mët   ështujk  quëbajk,  ko´o  yëë  tsëajtën  ja´a  mish.

Ja´a  mish  të  piojën  ëvajtën  të  ështa´añ  ko´o  këajtën  tu´uk  ja´ay  pëdsëm,  piojën  ëvajtën  ko´o  tëgëk  shë  të  më  mëja´aynë,  ma´ay  it  tojksh  tuk   kay,  ko´o  tosh  chëjkja´ay  mo´oy  tojksh  yëë  mo´oy  ma´a  tu´uts.

Condoy  të  nëjksh ma  ma´ay  it  LUGARËCH,  ma´a  Tehuantepec,  Oaxaca,  yëë  pëjta´akj  PRETEXTËCH  ko´o  nëjksha´añ  ështaja´añ  ma  LUGARËCH,  ja´a tosh  chëjkja´ay  të  ambëjk  ko´o cho´oñ.

Tu´uk  shë  ñëjksh  Condoy,  ja´a  ko´o  miñ  mëdakdj  ti´ich  mëd  më´ëñ.

Tu´k  shë  VIAJE  tu´uñ  ma´a  Oaxaca  ja´a  mëmiñ  ma´ay  it  më´ëñ  ja´a  tosh  chëjkja´ay  moje´emñ,  ja´a  ko´o  tsona´am,  ja´a  më´ëñ  mo´o  ko´o  ti´ich  tsoquëmñ.

Ko´o  tso´oñ  yëë  ështay  më´ëñ  ja´a  ko´o  MEJORARATËMBIËK “REGUIÓN MIXE”.  Condoy  më´ëchp  ma  Oaxaca  ja´a  jayëch  ko´o  ma´ait  më´ëñ  mëdajtam  ja´a  mëdakbj  ma´a  wiñ.  Ko´o  tujtëm ja´a  Condoy  DEFENDERAJTEM  yëë  ayu´uk  ja´ay  ko´o  mindë  EJERCITO,  yëë  pë´ëch  ñëjksh  ma´a  “CERRO DEL ZEMPOALTEPETL”  ma´a    Condoy  cu´ujy  ma´ay  it  tsa´a  ja´a  ko´o  ambëjk  ko´o  chundë  ayu´uk  ja´ay.

 Tu´uk  shë  Condoy  cho´oñ  ma´a  Mitla,  ja´a  ko´o  kojëmñ  tu´uk  chëjk,  ma´a  tu´uk   REY  nidu´um  kojemñ  tu´uk  chëjk,  ko´o  chundujkën  yëë  ishpa´ad  tu´uk  tëgag  ja´a  ambëjk;  ma´a  ayu´uk  ja´ay  ambëjktën  ko´o  cojy  chëjk  ma´a  ja´a  ni  du´um  REY  ja´a  cham  “RUINAS DE MITLA”.

Ko´o  cho´oñ  ma´a  Mitla  ja´a  Condoy  ma´a  Oaxaca,  të  ënukshë   ko´o  chu´uñ,  yëë  poksh  ma´a  “TULE”,  tëë  quepkj  nëdambë  (shidë  PESA  62 kg)  ma´a  quepkj  mëdsëm  pëjy.  Condoy  mëdamb  quepkj  ma´a  Tule  ja´a  cha´am  “EL ÁRBOL DEL TULE”,  ko´o  pëjy  oknë  ja´a  Condoy  oknë.

Ko´o  tsë´ë  tsa´añ  ishta´ay  Condoy  ja´a  tsa´añ  ñëjksh  ma´a  Oaxaca,  yëë  tëjk  mëd  jë´ën,  chu´uñ.  Ma´a  tëjk  tsa´añ  Jack  sho´on  MOVERAJTËN  wiñ  Coatlán,  ko´o  tsa´añ  mindë  ma´a  Nejapa de Madero,  tu´uk  tosh  chëjkja´ay  BRUJERIA  chu´uñ  ma´a  tsa´añ  oknë  ja´a  tsa´a.

Ja´a  Rey Condoy   mëga´am  tu´uk  ANILLO,  ja´a  je´ep  cho´oñ  ma´a  Zempoaltepetl,  ma´a  quiaj  tsonañ  ni  tëñ  LUGARË,  ja´a  ayu´uk  ja´ay  ishta´añ  PERO  quia´aj  isha´andë.  Condoy  quia´aj  oknë  ma´a  pudëjkeëm  ja´a  ayu´uk  ja´ay.